درسنامه آموزشی عربی (2) کلاس یازدهم تجربی و ریاضی

إنَّ اللهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّویٰ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ مُخْرِجُ الْمَیِّتِ مِنَ الْحَیَّ ...﴾ اَلْأَنعام: 95
بی‌گمان خدا شکافندۀ دانه و هسته است. زنده را از مُرده بیرون می‌آورد و بیرون آورندۀ مُرده از زنده است.

عَجائِبُ الْأَشجارِ

ظَواهِرُ الطَّبیعَةِ تُثْبِتُ حَقیقَةً واحِدَةً وَ هیَ قُدرَةُ اللّهِ، وَالْآنَ نَصِفُ بَعضَ هٰذِهِ الظَّواهِرِ.
پدیده‌های طبیعت یک حقیقت را ثابت می‌کنند و آن قدرت خداست، و اینک برخی از این پدیده‌ها را توصیف می‌کنیم.

اَلْعِنَبُ الْبَرازیلیُّ شَجَرَةٌ تَختَلِفُ عَنْ باقی أَشجارِ الْعالَمِ، تَنْبُتُ فی الْبَرازیل، وَ تَنْمو أَثمارُها عَلَی جِذْعِها، وَ مِن أَهَمِّ مُواصَفاتِ هذِهِ الشَّجَرَةِ أَنَّها تُعْطی أَثماراً طولَ السَّنَةِ.
انگور برزیلی درختی است که با بقیّۀ درختان جهان فرق دارد، در برزیل می‌روید و میوه‌هایش روی تنۀ آن هستند و از مهم‌ترین ویژگی‌های این درخت، این است که در طول سال میوه می‌دهد.

شَجَرَةُ السِّکویا شَجَرَةٌ مِنْ أَطوَلِ أَشجارِ الْعالَمِ فی کالیفورنیا، قَدْ یَبلُغُ ارْتِفاعُ بَعضِها أکثَرَ مِن مِئةَِ مِتر وَ قَدْ یَبلُغُ قطُرُها تسِعَةَ أَمتارٍ، وَ یَزیدُ عُمرُها عَلیٰ ثَلاثَةِ آلافٍ وَ خَمسِ مِئَةِ سَنَةٍ تَقریباً.
درخت سکویا درختی است از بلندترین درختان جهان در کالیفرنیا، گاهی بلندیِ برخی از آنها به بیش از صد متر می‌رسد و گاهی قطر آن به نُه متر می‌رسد و عمر آن تقریباً بیشتر از سه هزار و پانصد سال است.

اَلشَّجَرَةُ الْخانِقَةُ شَجَرَةٌ تَنْمو فی بَعضِ الْغاباتِ الِاسْتِوائیَّةِ، تَبدَأُ حَیاتَها بِالِالْتِفافِ حَولَ جِذعِ شَجَرَةٍ وَ غُصونِها، ثُمَّ تَخْنُقُها تَدریجیّاً. یوجَدُ نَوعٌ مِنها فی جَزیرَةِ قِشم الَّتی تَقَعُ فی مُحافَظَةِ هُرمُزجان.
درخت خفه کننده درختی است که در برخی جنگل‌های استوایی می‌رویَد [و] زندگی‌اش را با درهم پیچیدن به دورِ تنۀ درخت آغاز می‌کند، سپس آن را کم کم خفه می‌کند. گونه‌ای از آن در جزیرۀ قشم که در استان هرمزگان واقع است وجود دارد.

شَجَرَةُ الْخُبزِ شَجَرَةٌ اسْتِوائیَّةٌ تَنمو فی جُزُرِ الْمُحیطِ الْهادِئِ، تَحمِلُ أَثماراً فی نِهایَةِ أَغصانِها کَالْخُبزِ. یَأکُلُ النّاسُ لُبَّ هٰذِهِ الْأَثمارِ.
درختِ نان درختی استوایی است که در جزیره‌های استوایی اقیانوس آرام می‌رویَد [و] میوه‌هایی مانند نان در انتهای شاخه‌هایش حمل می‌کند. مردم مغز این میوه‌ها را می‌خورند.

شَجَرَةُ النِّفطِ شَجَرَةٌ یَستَخدِمُهَا الْمُزارِعونَ کَسیاجٍ حَولَ الْمَزارِعِ لِحِمایَةِ مَحاصیلِهِم مِنَ الْحَیَواناتِ.
درختِ نفت، درختی است که کشاورزان آن را مانند پرچینی دورِ کشتزارها برای حمایت از محصولاتشان از جانوران به کار می‌گیرند.

لِأَنَّ رائِحَةَ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ کَریهَةٌ تَهْرُبُ مِنهَا الْحَیَواناتُ، وَ تَحْتَوی بُذورُها عَلَی مِقدارٍ مِنَ الزُّیوتِ لا یُسَبِّبُ اشْتِعالُها خُروجَ أَیِّ غازاتٍ مُلَوِّثَةٍ.
زیرا بوی این درخت، ناپسند است و جانوران از آن می‌گریزند و دانه‌هایش حاوی مقداری روغن است و آتش گرفتنِ آن، سببِ خروج هیچ گازِ آلوده کننده‌ای نمی‌شود.

وَ یُمْکِنُ إنتاجُ النِّفطِ مِنْها. وَ یوجَدُ نَوعٌ مِنْها فی مَدینَةِ نیکشَهر بِمُحافَظَةِ سیستان وَ بَلوشِستان بِاسْمِ شَجَرَةِ مِداد.
و تولید نفت از آن امکان دارد و گونه‌ای از آن در نیک شهر در استان سیستان و بلوچستان به نام درختِ مداد وجود دارد.

شَجَرَةُ الْبَلّوطِ هیَ مِنَ الْأَشجارِ الْمُعَمَّرَةِ وَ قَد تَبلُغُ مِنَ الْعُمرِ أَلفَیْ سَنَةٍ. توجَدُ غاباتٌ جَمیلَةٌ مِنها فی مُحافَظَةِ إیلام وَ لُرِستان. یَدْفِنُ السِّنجابُ بَعْضَ جَوْزاتِ الْبَلّوطِ السَّلیمَةِ تَحتَ التُّرابِ، وَ قَدْ یَنْسَی مَکانَها. وَ فی السَّنَةِ الْقادِمَةِ تَنمو تِلْکَ الْجَوزَةُ وَ تَصیرُ شَجَرَةً.
درخت بلوط از درختان کهنسال است و عمر آن به دو هزار سال می‌رسد. جنگل‌های زیبایی از آن در استان ایلام و لرستان وجود دارد. سنجاب برخی دانه‌های سالم بلوط را زیر خاک دفن می‌کند و گاهی جایش را فراموش می‌کند و در سال آینده، آن دانه می‌رویَد و درختی می‌شود.

قالَ الْإمامُ الصّادِقُ (ع):
ازِْرَعوا وَ اغْرِسوا، ... وَ اللهِ ما عَمِلَ النّاسُ عَمَلاً أَحَلَّ وَ لا أَطیَبَ مِنهُ.
امام صادق فرموده‌اند: کشاورزی کنید و نهال بکارید، ... به خدا سوگند، مردم کاری حلال‌تر و پاک‌تر از آن انجام نداده‌اند.

لغات جدید

أَحَلّ: حلال‌تر، حلال‌ترین	اِشْتِعال: برافروخته شدن، سوختن (اِشْتَعَلَ، یَشْتَعِلُ)	أَطْیَب: خوب‌تر، خوب‌ترین = أَحْسَن، أَفْضَل
أَغْصان، غُصون: شاخه‌ها «مفرد: غُصْن»	اِلْتِفاف: در هم پیچیدن (اِلْتَفَّ، یَلْتَفُّ)	بُذور: دانه‌ها «مفرد: بَذْر»
جِذْع: تنه «جمع: جُذوع»	جُزُر: جزیره‌ها «مفرد: جَزیرَة»	جَوْزَة: دانۀ گردو، بلوط و مانند آن
خَنَقَ: خفه کرد (مضارع: یَخْنُقُ) خانِق: خفه‌کننده	سَبَّبَ: سبب شد (مضارع: یُسَبِّبُ)	سیاج: پرچین
غاز: گاز	فالِق: شکافنده	لُبّ: مغز میوه
مَحاصیل: محصولات	اَلْمُحیطُ الْهادِئُ: اقیانوس آرام	مُزارِع: کشاورز = زارِع، فَلّاح
مُعَمَّر: کهن سال	مُلَوِّث: آلوده کننده	مُواصَفات: ویژگی‌ها
نَبَتَ: رویید (مضارع: یَنْبُتُ)	نَصِفُ: توصیف می‌کنیم	نوَیٰ: هسته

ضَعْ فِی الْفَراغِ کَلِمَةً مُناسِبَةً حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ.

1- تَبْدَأُ الشَّجَرَةُ الْخانِقَةُ حَیاتَها بِالتفاف حَوْلَ جِذْعِ شَجَرَةٍ وَ غُصونِها.
درخت خفه کننده زندگی‌اش را با پیچیدن دور تنهٔ درختی و شاخه‌های آن درخت آغاز می‌کند.

2- لا یُسَبِّبُ اشْتِعالُ زُیوتِ شَجَرَةِ النِّفْطِ خُروجَ أَیِّ غازات مُلَوِّثَةٍ.
افروختن روغن‌[ها] درخت نفت، سبب خروج هیچ گاز آلاینده‌ای نمی‌گردد.

3- توجَدُ غاباتٌ جَمیلَةٌ مِنْ أَشْجارِ الْبَلّوطِ فی محافظة إیلام وَ لُرِستان.
باغ‌های زیبایی از درختان بلوط در استان ایلام و لرستان یافت می‌شود.

4- قَدْ یَبْلُغُ ارْتِفاعُ بَعْضِ أَشْجارِ السِّکویا أَکثَرَ مِنْ مئة مِتْرٍ.
گاهی بلندای برخی از درختان سکویا به بیش از یکصد متر می‌رسد.

5- تَحْمِلُ شَجَرَةُ الْخُبزِ أَثماراً فی نِهایَةِ أغصانها کَالْخُبْزِ.
درخت نان میوه‌هایی مانند نان در ته شاخه‌هایش می‌دهد.

6- تَنْمو أَثمارُ الْعِنَبِ الْبَرازیلیِّ عَلیٰ جذع شَجَرَتِهِ.
میوه‌های انگور برزیلی بر تنه درخت[ش] می‌روید.

اِخْتَبِرْ نَفْسَکَ

تَرجِمْ ما یَلی حَسَبَ قَواعِدِ الْمَعرِفَةِ وَ النَّکِرَةِ.

1- ﴿اللَّهُ نُورُ السَّمَاواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکَاةٍ فِیهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِی زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ کَأَنَّهَا کَوْکَبٌ دُرِّیٌّ﴾ الَنوّر: 35
خداوند نور آسمان‌ها و زمین است؛ مَثَلِ نور او مانند چراغدانی است که در آن چراغی است، آن چراغ در (داخل) شیشه‌ای است که آن شیشه گویی ستاره‌ای درخشان است.

2- ﴿... أَرْسَلْنَا إِلَی فِرْعَوْنَ رَسُولاً فَعَصَی فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ ...﴾ اَلْمُزَّمِّل: 15 و 16
رسولی به سوی فرعون فرستادیم پس فرعون از آن رسول نافرمانی کرد... .

3- عالِمٌ یُنتَفَعُ بِعِلْمِهِ، خَیرٌ مِنْ أَلْفِ عابِدٍ. رَسولُ اللّٰهِ (ص)
دانشمندی که از علم او بهرمند می‌شوند (بهره برده می‌شود)، بهتر از هزار عبادت کننده است.

حِوارٌ

در گروه‌های دو نفره شبیه گفت‌وگوی زیر را در کلاس اجرا کنید.

(فِی الْمَلعَبِ الرّیاضیِّ) در ورزشگاه ورزشی
إسماعیل	إبراهیم
تَعالَ نَذهَبْ إلَی الْمَلعَبِ. بیا به ورزشگاه برویم.	لِمُشاهَدَةِ أَیِّ مُباراةٍ؟ برای دیدن چه مسابقه‌ای؟
لِمُشاهَدَةِ مُباراةِ کُرَةِ الْقَدَمِ. برای دیدن مسابقهٔ فوتبال	بَینَ مَن هٰذِهِ الْمُباراةُ؟ این مسابقه بین چه کسانی (تیم‌هایی) هست؟
بَینَ فَریقِ الصَّداقَةِ وَ السَّعادَةِ. بین تیم صداقت و سعادت	اَلْفَریقانِ تَعادَلا قَبلَ أُسبوعَینِ. این دو تیم دو هفته قبل مساوی شدند.
أَتَذَکَّرُ ذٰلِکَ. آن را به یاد می‌آورم.	أَیُّ الْفَریقَینِ أَقویٰ؟ کدام یک از دو تیم قوی‌تر هستند؟
کِلا هُما قَویّانِ. عَلَینَا بِالذَّهابِ إلَی الْمَلْعَبِ قَبْلَ أَنْ یَمْتَلِئَ مِنَ الْمُتَفَرِّجینَ. هر دو قوی هستند. باید به ورزشگاه برویم. قبل از اینکه از تماشاچی پر شود.	عَلیٰ عَینی. تَعالَ نَذهَبْ. به روی چشم (اطاعت می‌شود). بیا برویم
فِی الْمَلعَبِ در ورزشگاه
اُنظُرْ؛ جاءَ أَحَدُ مُهاجِمی فَریقِ الصَّداقَةِ. سَیُسَجِّلُ هَدَفاً نگاه کن؛ یکی از مهاجمان تیم صداقت آمد. یک گل خواهد زد.	هوَ هَجَمَ عَلیٰ مرَمیٰ فَریقِ السَّعادَةِ. هَدَفٌ، هَدَفٌ! به دروازه‌بان تیم سعادت حمله کرد. گُــــــل، گُــــــل
لٰکِنَّ الْحَکَمَ ما قَبِلَ الْهَدَفَ؛ لِماذا؟! امّا داور گُل را قبول نکرد (نپذیرفت)؛ چرا؟	رُبَّما بِسَبَبِ تَسَلُّلٍ: شاید به خاطر آفساید.
اُنظُرْ، هَجمَةٌ قَویَّةٌ مِن جانِبِ لاعِبِ فَریقِ الصَّداقَةِ. نگاه کن، حمله‌ای قوی (قدرتمند) از طرف بازیکن تیم صداقت.	یُعجِبُنی جِدّاً حارِسُ مَرمیٰ فَریقِ السَّعادَةِ! از دروازه‌بان تیم سعادت خیلی خوشم می‌آید؟
مَنْ یَذْهَبُ إلَی النِّهائیِّ؟ چه کسی به [دور] نهایی می‌رود؟	مَنْ یُسَجِّلْ هَدَفاً یَذْهَبْ إلَی النِّهائیِّ. هر کس گلی ثبت کند (بزند) به دور (مرحله) نهایی می‌رود.
اَلْحَکَمُ یَصْفِرُ. داور سوت می‌زند...	لَقَد تَعادَلا مَرَّةً ثانیَةً بِلا هَدَفٍ. بار دوم بدون گُل مساوی شدند.

اَلتَّمارین